این راهنمای تخصصی بر اساس آخرین بهروزرسانیهای مرجع UpToDate تدوین شده و اطلاعات ضروری برای تجویز و مصرف ایمن بتامتازون موضعی را در بر میگیرد.
اطلاعات کلی:
· دسته فارماکولوژیک: کورتیکواستروئید موضعی
· اصل کلیدی دوزاژ: دوز بر اساس شدت بیماری و پاسخ بیمار تنظیم میشود. همواره از کمترین دوز مؤثر و برای کوتاهترین مدت زمان ممکن استفاده کنید تا از سرکوب محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) جلوگیری شود. با کنترل بیماری، درمان باید قطع گردد.
مقدار مصرف در بزرگسالان:
دوز زیر بر اساس شکل دارویی و نوع استر بتامتازون متفاوت است.
|
شکل دارویی و نوع استر
|
رژیم دوزاژ پیشنهادی
|
|
کرم/پماد (دیپروپیونات ۰.۰۵٪)
|
یک بار در روز. در صورت نیاز میتوان به دو بار در روز افزایش داد.
|
|
کرم/پماد (والرات ۰.۱٪)
|
۱ تا ۳ بار در روز. برنامههای یک یا دو بار در روز معمولاً مؤثر هستند.
|
|
لوسیون (دیپروپیونات ۰.۰۵٪)
|
چند قطره، دو بار در روز.
|
|
لوسیون (والرات ۰.۱٪)
|
چند قطره، دو بار در روز. در موارد مقاوم ممکن است دوز افزایش یابد. پس از بهبود، میتوان به یک بار در روز کاهش داد.
|
توجه: هیچ تنظیم دوز خاصی برای نارسایی کلیه یا نارسایی کبدی در برچسب دارو ذکر نشده است.
نحوه مصرف صحیح:
· فرآورده را به مقدار کم فقط روی مناطق آسیبدیده پوست بمالید.
· استفاده ممنوع: روی پوست زخمی، عفونی یا دارای ترشح (مگر با دستور پزشک)، صورت، کشاله ران، زیر بغل یا ناحیه پوشک (برای فرآوردههای با قدرت بسیار بالا).
· پانسمان انسدادی: به طور کلی توصیه نمیشود.
· هشدار: این فرآورده برای مصرف خوراکی، چشمی یا داخل واژینال نیست.
موارد مصرف (اندیکاسیون):
· درماتوز: بهبود تظاهرات التهابی و خارش در بیماریهای پوستی پاسخدهنده به کورتیکواستروئید.
· درماتوزهای پوست سر (فوم): تسکین التهاب و خارش در درماتوزهای مربوط به پوست سر.
عوارض جانبی ناخواسته:
|
درجه شیوع
|
دستهبندی
|
عوارض مشاهدهشده
|
|
>۱۰٪
|
موضعی
|
واکنشهای محل استفاده (۲٪ تا ۴۴٪) شامل سوزش و خارش (اکثراً خفیف).
|
|
۱٪ تا ۱۰٪
|
سیستم عصبی
|
گزگز (پارستزی) در محل استفاده (۲٪).
|
|
|
درماتولوژیک
|
آتروفی پوست (کودکان: ۱۰٪)، برآمدگی آکنه (۲٪)، ریزش مو (۲٪)، خارش (≤۲٪)، درماتیت (<۱٪).
|
|
|
چشمی
|
ورم ملتحمه (۲٪).
|
|
فرکانس نامشخص
|
غدد درونریز
|
سرکوب محور (میتواند به بحران آدرنال منجر شود).
|
موارد منع مصرف مطلق:
· حساسیت به بتامتازون، سایر کورتیکواستروئیدها یا هر جزء از فرمولاسیون.
· عفونتهای درماننشده باکتریایی، سل یا قارچی پوست.
· بیماریهای ویروسی پوست (مانند هرپس سیمپلکس یا آبله مرغان).
هشدارها و اقدامات احتیاطی کلیدی:
|
موضوع
|
توضیح و اقدام لازم
|
|
سرکوب آدرنال
|
ممکن است باعث سرکوب محور HPA یا سندرم کوشینگ شود، بهویژه در کودکان یا با مصرف طولانیمدت/دوز بالا.
|
|
درماتیت تماسی
|
در صورت بروز تحریک یا عدم بهبودی، مصرف را قطع و درمان مناسب را آغاز کنید.
|
|
سرکوب ایمنی
|
خطر عفونتهای ثانویه را افزایش میدهد، عفونتهای ویروسی را تشدید میکند و پاسخ به واکسن را محدود میسازد. برای درمان هرپس چشمی استفاده نشود.
|
|
جذب سیستمیک
|
جذب از طریق پوست ممکن است باعث افزایش قند خون یا علائم کوشینگ شود. این جذب با پانسمان انسدادی، سطح وسیع مصرف، پوست آسیبدیده و مصرف طولانیمدت به شدت افزایش مییابد.
|
|
جمعیت اطفال
|
کودکان جذب بیشتری دارند و مستعد عوارض سیستمیک هستند. از فرآوردههای با قدرت بسیار بالا در بیماران زیر ۱۳ سال اجتناب کنید. رشد کودک باید تحت نظر باشد.
|
نکته قطع درمان: درمان باید به تدریج و با کاهش دفعات مصرف یا جایگزینی با استروئید ضعیفتر قطع شود.
تداخلات دارویی مهم (گزیده):
|
داروی متقابل
|
ماهیت تداخل
|
سطح اقدام
|
|
آلدسلوکین
|
ممکن است اثر ضدسرطانی آن را کاهش دهد.
|
X(اجتناب)
|
|
سریتینیب
|
ممکن است اثر افزایش قند خون آن را تشدید کند.
|
C (نظارت)
|
|
دفراسیروکس
|
ممکن است خطر زخم یا خونریزی گوارشی را افزایش دهد.
|
C (نظارت)
|
|
هیالورونیداز
|
ممکن است اثر آن را کاهش دهد و نیاز به دوز بالاتر باشد.
|
D (تغییر درمان)
|
|
کورتیکورلین
|
ممکن است اثر آن را کاهش دهد.
|
C (نظارت)
|
|
ریتودرین
|
ممکن است اثر سمی آن را افزایش دهد.
|
|
فارماکوکینتیک:
· جذب: از طریق پوست صورت میگیرد و به عواملی مانند یکپارچگی پوست، فرمولاسیون، سن بیمار و استفاده از پانسمان انسدادی بستگی دارد. جذب در نوزادان و خردسالان بیشتر است.
· متابولیسم: کبدی.
· دفع: از طریق ادرار و صفرا.
منبع:
UpToDate. Betamethasone (Topical): Drug Information.