فرمولاسیون محلول ترکیبی اریترومایسین4% + سالیسیلیک اسید2% :
لیست مواد اولیه (برای ساخت ۱۰۰ میلیلیتر محلول):
· اریترومایسین (پودر): ................. ۴ گرم
· سالیسیلیک اسید (پودر): ............ ۲ گرم
· پروپیلن گلیکول: ...................... 10 میلیلیتر
· الکل۷۰٪ (اتانول): .................. به مقدار لازم تا ۱۰۰ میلیلیتر
روش ساخت گامبهگام:
1. حل کردن اریترومایسین: در یک ظرف مناسب، ابتدا ۴ گرم پودر اریترومایسین را وزن کرده و ۷۳ میلیلیتر اتانول ۹۶٪ به آن اضافه کنید. مخلوط را هم بزنید تا اریترومایسین به طور کامل حل شده و محلولی شفاف به دست آید.
2. حل کردن اسید سالیسیلیک: ۲ گرم پودر اسید سالیسیلیک را به محلول مرحله قبل اضافه کنید. همزدن را ادامه دهید تا اسید سالیسیلیک نیز به طور کامل حل شود. این مرحله ممکن است نیاز به زمان و همزدن مداوم داشته باشد.
3. اضافه کردن پروپیلن گلیکول: ۱۰ میلیلیتر پروپیلن گلیکول را به محلول اضافه کرده و کاملاً هم بزنید تا یکنواخت شود.
4. تکمیل حجم نهایی: در نهایت، با افزودن آب مقطر، حجم کل محلول را به ۱۰۰ میلیلیتر برسانید و برای اطمینان از یکنواختی نهایی، به خوبی مخلوط کنید.
حجم نهایی فرآورده: ۱۰۰ میلیلیتر
هشدارهای ایمنی بسیار مهم (بخصوص برای اسید سالیسیلیک):
· جذب سیستمیک: اسید سالیسیلیک میتواند از پوست سالم جذب سیستمیک شود. استفاده طولانیمدت، روی سطح وسیع از پوست، یا در بیماران با نارسایی کلیه/کبد میتواند منجر به مسمومیت (سالیسیلیسم) با علائمی مانند وزوز گوش، سرگیجه، گیجی و هیپرونتیلاسیون شود.
· کودکان و سندرم ری: در کودکان و نوجوانان (زیر ۱2 سال) با احتیاط فوقالعاده مصرف شود. استفاده از محصولات سالیسیلات در این گروه سنی، به ویژه در صورت وجود عفونتهای ویروسی فعال (مانند آبله مرغان یا آنفولانزا)، با خطر ابتلا به سندرم ری (یک بیماری نادر اما کشنده) همراه است. سطح تحت درمان را محدود کنید.
· آزمایش حساسیت: قبل از مصرف منظم، مقدار کمی از محلول را روی ۱-۲ ناحیه کوچک از پوست به مدت ۳ روز امتحان کنید تا از عدم واکنش آلرژیک اطمینان حاصل نمایید.
· حساسیت به نور: این محلول ممکن است حساسیت پوست به آفتاب را افزایش دهد. در طول درمان از کرم ضد آفتاب استفاده کنید.
مکانیسم اثر و پشتوانه بالینی:
· مکانیسم ترکیبی:
· اریترومایسین(۴٪): اثر ضد باکتریایی
· اسید سالیسیلیک(۲٪): اثر کراتولیتیک (لایهبرداری ملایم و بازکردن منافذ) و ضد التهابی.
· پشتوانه علمی: یک مطالعه بالینی (Golfroushan et al., 2013) نشان داد که این ترکیب در مقایسه با اریترومایسین به تنهایی، در کاهش ضایعات آکنه مؤثرتر است.
موارد مصرف و نحوه استفاده:
· کاربرد اصلی: درمان آکنه ولگاریس خفیف تا متوسط.
· روش مصرف: مقدار بسیار کمی (یک لایه نازک) از محلول را ۱ تا ۲ بار در روز روی پوست تمیز و خشک در نواحی درگیر بمالید.
· تداخل با سایر محصولات: از استفاده همزمان با سایر محصولات لایهبردار یا تحریککننده قوی (مثل بنزوئیل پراکسید با غلظت بالا، رتینوئیدها) خودداری کنید، زیرا خطر تحریک پوست را افزایش میدهد.
· نواحی ممنوعه: روی صورت (به ویژه نزدیک چشم)، غشاهای مخاطی، پوست زخمی یا ملتهب، زگیلهای تناسلی یا نواحی دارای خال مادرزادی استفاده نشود.
عوارض جانبی احتمالی:
· شایع و موضعی: پوستهریزی، اریتم، چرب شدن پوست، خارش، شقاق پوست(در اطراف دهان)، خشکی، قرمزی، سوزش و کهیر.
· نادر اما جدی (سیستمیک): در صورت جذب زیاد، علائم سالیسیلیسم مانند وزوز گوش، سرگیجه، سردرد، گیجی و تنفس سریع ممکن است رخ دهد.
· واکنش آلرژیک: بروز کهیر، تورم صورت/گلو یا مشکل در تنفس نیاز به قطع فوری دارو و مراجعه اورژانسی دارد.
موارد منع مصرف و احتیاطهای ویژه:
· مطلق: حساسیت شناخته شده به اریترومایسین، اسید سالیسیلیک یا هر جزء فرمولاسیون.
· نسبی (احتیاط شدید):
· کودکان زیر ۱۲ سال (و با احتیاط بالا تا ۱۸ سال).
· بیماران با نارسایی کلیوی یا کبدی قابل توجه.
· بیماران مبتلا به دیابت یا اختلالات گردش خون.
· استفاده روی سطح وسیعی از بدن.
· همزمانی با عفونتهای ویروسی فعال (آبله مرغان، آنفولانزا).
تداخلات دارویی مهم:
· کلسیپوتریول: اسید سالیسیلیک ممکن است اثرات کلسیپوتریول را کاهش دهد. بهتر است مصرف این دو را با فاصله ۱۰-۱۲ ساعته از هم جدا کنید.
· سایر سالیسیلاتها: از مصرف همزمان با سایر داروهای حاوی سالیسیلات (خوراکی یا موضعی) خودداری کنید تا خطر مسمومیت افزایش نیابد.
· فتوتراپی UVB: ممکن است اثر درمانی را کاهش دهد.
شرایط نگهداری:
محلول را در ظرف دربسته، تیره و دور از نور مستقیم خورشید، حرارت و شعله (به دلیل وجود الکل) نگهداری کنید.
منابع:
1. Farideh Golfroushan, Hamideh Azimi, Ebrahim Tayefeh Hosein Ali. Comparison of Efficacy of Topical Combination Solution of Salicylic Acid %2 andErythromycin% 4 with Topical Solution of Erythromycin 4% Alone in Mild to Moderate Acne Vulgaris Treatment: A Double-Blinded Randomized Clinical Trial. Med JTabriz Uni Med Sciences Health Services. 2013;34(6):67-71.
2. . Marion, DW. Diaphragmatic pacing. In: UpToDate, Post TW (Ed), UpToDate, Waltham, MA. (Accessed on November 25, 2013.)