فرمولاسیون محلول آب اکسیژنه(هیدروژن پراکسید) 2% :
مواد اولیه مورد نیاز:
· هیدروژن پراکسید(آب اکسیژنه) ۳۰٪
· آب مقطر
روش ساخت: رقیقسازی از غلظت 30% به 2% :
الف) جهت تهیه ۳۰ میلیلیتر محلول 2% :
1. دقیقاً ۲ میلیلیتر از محلول هیدروژن پراکسید ۳۰٪ را با پیپت برداشته و در یک استوانه مدرج (مزور) بریزید.
2. سپس آب مقطر به آن اضافه کنید تا حجم کل مخلوط دقیقاً به ۳۰ میلیلیتر برسد. خوب هم بزنید.
ب) جهت تهیه ۱۰۰ میلیلیتر محلول 2% :
1. دقیقاً ۶/۶ میلیلیتر (تقریباً ۶.۷ میلیلیتر) از محلول هیدروژن پراکسید ۳۰٪ را با پیپت برداشته و در یک استوانه مدرج (مزور) بریزید.
2. سپس آب مقطر به آن اضافه کنید تا حجم کل مخلوط دقیقاً به ۱۰۰ میلیلیتر برسد. خوب هم بزنید.
نکته محاسباتی: این مقادیر بر اساس قانون رقیقسازی (C1V1 = C2V2) محاسبه شدهاند.
هشدارهای ایمنی بسیار مهم:
· سمیت و خورندگی: هیدروژن پراکسید غلیظ (۳۰٪) یک ماده سمی، اکسیدان قوی و خورنده است. میتواند به سرعت به پوست، چشم، دستگاه تنفسی و لباس آسیب جدی وارد کند.
· استفاده از وسایل حفاظتی: حتماً از دستکش مقاوم شیمیایی، عینک محافظ و ماسک در حین کار و در محیطی با تهویه مناسب استفاده کنید.
· نگهداری: محلول ساختهشده را حتماً در ظروف تیره و دربدار، دور از نور و در یخچال نگهداری کنید تا از تجزیه سریع آن جلوگیری شود. برچسب حاوی نام ماده، غلظت و تاریخ تهیه را روی ظرف نصب کنید.
موارد مصرف پزشکی (بر اساس غلظت):
غلظتهای مختلف هیدروژن پراکسید مصارف متفاوتی دارند:
· 0.5-2% : ضدعفونیکننده زخمهای سطحی (با شستشوی ملایم).
· 1.5-3% : دارای خاصیت آنتیسپتیک برای عفونت گوش خارجی (حتماً تحت نظر پزشک).
· 1.5%: به عنوان دهانشویه (برای مدت محدود و طبق دستور).
· 2% : برای شستشوی واژینال (تنها در موارد خاص و طبق تجویز پزشک).
· حدود 6% : به عنوان ضدعفونیکننده موضعی قویتر، با ایجاد کف، ناحیه را از باکتری و بافت مرده پاک میکند.
· 20-30% : صرفاً برای ضدعفونی سطوح و تجهیزات (نه برای استفاده روی بدن).
سایر هشدارها و اقدامات احتیاطی:
· تماس با پوست: محلولهای قوی (>۳٪) محرک هستند و میتوانند باعث سفید شدن موقت، سوزش و آسیب پوست شوند. در صورت تماس، بلافاصله ناحیه را با مقادیر زیاد آب به مدت حداقل ۱۵ دقیقه بشویید.
· عدم پایداری: هیدروژن پراکسید به مرور زمان و در معرض نور و گرما به آب و اکسیژن تجزیه میشود. از محلولهای تازهساختهشده استفاده کنید.
· مصرف داخلی ممنوع: به هیچ وجه نوشیده نشود.
تذکر نهایی:
استفاده از هیدروژن پراکسید برای زخمهای باز در حال حاضر در برخی پروتکلهای نوین به دلیل احتمال تأخیر در التیام و آسیب به بافتهای سالم، محدود شده است. همواره توصیه میشود کاربردهای درمانی آن تحت مشورت با پزشک یا داروساز باشد.