وازلین (نام تجاریPetroleum jelly) در واقع شکل تصفیهشده و با کیفیت دارویی ژله پترولیوم است. این ماده بهعنوان یک پایه چرب ایدهآل، نهتنها حامل مناسبی برای ترکیبات دارویی است، بلکه با ایجاد یک لایه اکلوسیو روی پوست، از تبخیر رطوبت جلوگیری کرده و برای درمان خشکی پوست و محافظت از زخمها بسیار مفید است. پایداری شیمیایی بالا در برابر اکسیداسیون از دیگر مزایای آن است.
اطلاعات پایه و شناسهها:
· سایر نامهای متداول: white/yellow soft paraffin، white/yellow petrolatum، oleaginous base
· ترکیب شیمیایی: مخلوطی نیمهجامد از هیدروکربنهای اشباع با زنجیرههای شاخهدار، خطی و مقداری ترکیبات حلقوی و آروماتیک.
خواص ظاهری و فیزیکوشیمیایی:
|
ویژگی
|
شرح
|
|
ظاهر
|
نیمهجامد، از سفید تا زرد، بیبو، بیمزه، شفاف با کمی فلورسانس.
|
|
نوع سفید دارویی
|
وازلین سفید (White Petrolatum) پس از فرآیند رنگبری تولید میشود. از نظر عملکرد مشابه نوع زرد است، اما حساسیتزایی کمتری دارد و در داروسازی ارجح است. معمولاً حاوی آنتیاکسیدان (مثل BHT، BHA یا آلفا توکوفرول) برای افزایش پایداری است.
|
|
نقطه ذوب
|
محدوده ۳۸ تا ۵۴ درجه سانتیگراد.
|
|
حلالیت
|
نامحلول در آب و نسبتاً نامحلول در گلیسرین و اتانول. بهراحتی در روغن تربانتین، روغنهای ثابت و فرار حل میشود.
|
نکات کلیدی در کار با وازلین:
· ذوب کردن: برای روانسازی و اختلاط بهتر، حرارت تا حدود ۷۰ درجه سانتیگراد کافی است. از حرارت طولانیمدت و دمای بالاتر اجتناب کنید.
· پایداری و ناسازگاری: بهطور کلی بهدلیل ماهیت خنثی هیدروکربنهای سازنده، پایدار و فاقد ناسازگاری شیمیایی گسترده است. با این حال، کیفیت محصول نهایی میتواند بسته به منبع نفتی و فرآیند تصفیه سازندههای مختلف، متغیر باشد.
کاربردهای رایج در فرمولاسیونهای دارویی و آرایشی:
وازلین عمدتاً به عنوان پایه اصلی پمادهای چرب (Ointment) استفاده میشود. همچنین در سایر اشکال دارویی موضعی به مقادیر زیر کاربرد دارد:
|
نوع فرآورده
|
محدوده درصد مصرف معمول
|
نقش اصلی
|
|
پمادهای چرب (Ointment)
|
به عنوان پایه اصلی
|
حامل دارو، ایجاد سد اکلوسیو، محافظت و نرمکنندگی.
|
|
کرمهای نرمکننده
|
۱۰٪ تا ۳۰٪
|
افزایش اثر نرمکنندگی و قفل رطوبت.
|
|
امولسیونهای موضعی (کرمهای آب در روغن)
|
۴٪ تا ۲۵٪
|
جزء فاز روغنی، افزایش پایداری و احساس چرب روی پوست.
|
شرایط نگهداری:
وازلین باید در ظرف کاملاً دربسته و مقاوم در برابر نور، در دمای محیط معمولی نگهداری شود.