پلی‌سوربات۸۰ که با نام‌های تجاری رایجی مانند Tween 80 نیز شناخته می‌شود، یک سورفکتانت و امولسیفایر غیر یونی با کاربردهای گسترده در صنایع داروسازی، آرایشی-بهداشتی و غذایی است. ساختار آمفی‌فیلیک (هم آب‌دوست و هم چربی‌دوست) آن امکان برقراری پلی بین فازهای آبی و روغنی را فراهم می‌آورد.

اطلاعات پایه و شناسه‌ها:
· نام‌های شیمیایی/متداول: پلی‌سوربات۸۰، پلی‌اکسی‌اتیلن سوربیتان مونو‌اولئات،
Tween 80.
· فرمول شیمیایی: (
C₁₂H₂₄O₆ : واحد پایه)، اما یک پلیمر است.
· وزن مولکولی: حدود ۱۳۱۰ گرم بر مول.
· شماره
CAS:۹۰۰۵-۶۵-۶.
· ظاهر: مایع چسبناک، از بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ یا کهربایی روشن، با بوی مخصوص و طعم نسبتاً تلخ. چگالی آن بین ۱.۰۶ تا ۱.۰۹ گرم بر میلی‌لیتر است.

حلالیت و ماهیت فیزیکوشیمیایی:
· حلالیت: به آسانی در آب حل می‌شود و محلولی شفاف ایجاد می‌کند. در اتانول نیز محلول است، اما در روغن معدنی نامحلول می‌باشد.
· مکانیسم عمل: با کاهش کشش سطحی بین فازهای غیرقابل اختلاط (مثل روغن و آب)، تشکیل امولسیون‌های پایدار را ممکن می‌سازد.

کاربردهای اصلی در داروسازی و فرمولاسیون:

پلی‌سوربات ۸۰ به دلیل سازگاری و ایمنی بالا، در حوزه‌های زیر نقش کلیدی دارد:

حوزه کاربرد

عملکرد اصلی

مثال‌های کاربردی

فرمولاسیون دارویی

افزایش حلالیت و فراهمی زیستی داروهای کم‌محلول.

در فرمولاسیون داروهای تزریقی و خوراکی برای حل کردن مواد فعال.

 

فرمولاسیون موضعی

امولسیفایر، ترکننده (Wetting Agentکمک‌حلال.

در ساخت کرم، لوسیون، پماد.

 

بیوتکنولوژی و تحقیقات

حل کردن پروتئین‌های غشایی، پراکنده‌کننده، جلوگیری از تشکیل بیوفیلم.

در محیط‌های کشت و انواع سنجش‌های آزمایشگاهی.

 

صنایع غذایی و آرایشی

امولسیفایر و تثبیت‌کننده.

در بستنی، سس‌ها، کرم‌ها و لوسیون‌های آرایشی.


جدول راهنما: درصد مصرف پلی‌سوربات ۸۰ در فرآورده‌های موضعی:
این جدول یک راهنمای عملی برای فرمولاسیون ارائه می‌دهد.

کارکرد در فرمولاسیون موضعی

شرایط / توصیف

محدوده درصد مصرف معمول

امولسیون‌کننده

به تنهایی در سیستم‌های روغن در آب (O/W)

۱٪ تا ۱۵٪

 

امولسیون‌کننده

به همراه سایر امولسیفایرهای آبدوست در سیستم O/W

۱٪ تا ۱۰٪

 

نگهدارنده رطوبت

برای افزایش ظرفیت نگهداری آب در پمادها

۱٪ تا ۱۰٪

 

حلال‌کننده

برای افزایش انحلال مواد موثره کم‌محلول در پایه‌های چرب

۱٪ تا ۱۵٪

 

عامل ترکننده

برای تر کردن و پراکنده کردن مواد نامحلول در پایه‌های چرب

۰.۱٪ تا ۳٪

 


هشدارها و ناسازگاری‌های مهم:
برای جلوگیری از کاهش کیفیت یا اثربخشی فرمول، توجه به این نکات ضروری است:
· ناسازگاری شیمیایی: ممکن است با فنل‌ها، تانن‌ها، ترکیبات تار-
like واکنش داده و منجر به تغییر رنگ یا رسوب شود.
· تداخل با نگهدارنده‌ها: می‌تواند فعالیت ضد میکروبی متیل پارابن را کاهش دهد. هنگام استفاده همزمان، این مورد باید در آزمون چالش میکروبی مورد ارزیابی قرار گیرد.
· واکنش‌های تجزیه: در مجاورت اسیدها یا بازهای قوی ممکن است تحت هیدرولیز (صابونی شدن) قرار گیرد.
· انحلال پذیری: علی‌رغم انحلال پذیری بالا، در برخی حلال‌های بسیار غیرقطبی (مثل روغن معدنی) حل نمی‌شود.

شرایط نگهداری:
این ماده باید در ظرف دربسته و محکم، دور از نور و رطوبت شدید، و در دمای محیط معمولی نگهداری شود.