تریکلرواستیک اسید (TCA) یک مشتق کلرهشده از اسید استیک است که به دلیل خاصیت اسیدی قوی و خورندگی بالا، هم در حوزههای تخصصی پزشکی و هم در آزمایشگاهها کاربرد دارد. این ماده یک جامد کریستالی جاذبالرطوبه (هیگروسکوپیک) است که رطوبت هوا را به شدت جذب میکند.
اطلاعات پایه و شناسهها:
· فرمول شیمیایی: C₂HCl₃O₂
· وزن مولکولی: ۱۶۳.۳۹ گرم بر مول
· ظاهر: جامد کریستالی بیرنگ با بوی تند و نافذ.
· نقطه ذوب: ۵۷ تا ۵۸ درجه سانتیگراد
خواص فیزیکوشیمیایی و حلالیت:
· حلالیت: بهراحتی در آب، الکل و اتر حل میشود. فرآیند انحلال آن در آب گرمازا است.
· پایداری محلول: نگهداری محلولهای با غلظت کمتر از ۳۰٪ توصیه نمیشود (به دلیل احتمال تجزیه یا کاهش اثربخشی).
کاربردهای اصلی:
|
حوزه کاربرد
|
عملکرد و توضیح
|
|
درماتولوژی و زیبایی
|
عامل لایهبرداری شیمیایی (پیلینگ): با تخریب کنترلشده لایههای سطحی پوست، باعث بازسازی سلولی و بهبود چینوچروک، جای جوش و لکهها میشود. همچنین در پاک کردن خالکوبی استفاده میشود.
|
|
درمان ضایعات پوستی
|
درمان موضعی زگیلها (از جمله زگیل تناسلی): خاصیت کوآگولانت پروتئین (سوزانندگی) آن باعث از بین رفتن ضایعات میگردد.
|
|
بیوشیمی و آزمایشگاه
|
رسوبدهنده پروتئینها و اسیدهای نوکلئیک: بهطور گسترده برای تهیه نمونه در سنجشهای آزمایشگاهی مانند استخراج پروتئین یا DNA/RNA استفاده میشود.
|
|
کاربردهای صنعتی
|
در تولید علفکشها، به عنوان کاتالیزور یا معرف در سنتزهای آلی و به عنوان عامل حکاکی و خورنده سطوح فلزی.
|
هشدارهای ایمنی و بهداشتی (بخش حیاتی):
TCA مادهای بسیار خطرناک است و رعایت نکات ایمنی در کار با آن اجباری است.
۱. خطرات فوری:
· خورندگی شدید: تماس با پوست یا چشم میتواند منجر به سوختگیهای شیمیایی عمیق، نکروز بافت و آسیب دائمی بهویژه به چشم شود.
· آسیب تنفسی: استنشاق بخارات آن مجاری تنفسی را تحریک کرده و میتواند باعث سرفه، تنگی نفس و در موارد شدید ادم ریوی شود.
· خطر در بلع: در صورت بلعیده شدن، آسیبهای شدید گوارشی و مسمومیت سیستمیک ایجاد میکند.
۲. خطرات طولانیمدت:
· تراتوژن احتمالی: ممکن است برای جنین مضر باشد. استفاده از آن در زنان باردار به شدت باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود.
· احتمال سرطانزایی: اگرچه به طور قطعی به عنوان سرطانزای انسانی طبقهبندی نشده، اما مطالعات حیوانی اثرات نگرانکنندهای نشان دادهاند.
۳. تجهیزات حفاظت فردی (PPE) الزامی:
· همیشه از دستکشهای مقاوم شیمیایی (مانند نیتریل ضخیم)، عینک محافظ ضد اسپلاش و روپوش آزمایشگاهی استفاده کنید.
· در صورت احتمال تولید آئروسل یا بخار، استفاده از هود شیمیایی و ماسک تنفسی مناسب ضروری است.
ناسازگاریها و ملاحظات کار:
· فلزات: با بسیاری از فلزات مانند آهن، روی (زینک) و آلومینیوم واکنش داده و باعث خوردگی شدید آنها میشود. از ظروف شیشهای یا پلیاتیلن برای نگهداری استفاده کنید.
· حمل و نقل: باید در ظروف کاملاً بسته و نشکن، با برچسب هشدار واضح حمل شود.
شرایط نگهداری:
این ماده باید در ظرف کاملاً دربسته و غیرقابل نفوذ به رطوبت، در محیط خنک، خشک و با تهویه مناسب دور از منابع حرارت و نور مستقیم نگهداری شود.