سولفاستامید سدیم یک داروی ضد باکتری از دسته سولفونامیدها است که به‌طور گسترده به شکل فرآورده‌های موضعی برای چشم و پوست استفاده می‌شود. انتخاب نمک سدیم این دارو به‌دلیل ویژگی‌های حلالیتی مطلوب آن برای فرمولاسیون است.

کاربردهای درمانی اصلی:

حوزه درمان

اشکال دارویی

اندیکاسیون‌های رایج

چشم‌پزشکی

قطره یا پماد چشمی

درمان ملتحمه باکتریایی (Conjunctivitis) و سایر عفونت‌های سطحی چشم.

درماتولوژی

کرم، لوسیون، ژل، فوم یا شوینده

درمان آکنه ولگاریس، درماتیت سبورئیک، شوره سر و برخی عفونت‌های پوستی باکتریایی در افراد ۱۲ سال به بالا.


مکانیسم عمل:
سولفاستامید سدیم به عنوان یک مهارکننده رقابتی سنتز اسید فولیک در باکتری‌ها عمل می‌کند. این دارو از شرکت پارا-آمینوبنزوئیک اسید (PABA) در ساخت فولات جلوگیری کرده و در نتیجه رشد و تکثیر باکتری‌های حساس را متوقف می‌نماید.

اطلاعات فنی و مقایسه با سولفاستامید پایه:
این بخش برای درک منطق انتخاب این نمک در فرمولاسیون‌های مختلف حیاتی است.

ویژگی

سولفاستامید سدیم

سولفاستامید پایه (اسید آزاد)

ظاهر

پودر کریستالی سفید، بی‌بو، تلخ.

-

نقطه ذوب

۲۵۷ درجه سانتی‌گراد.

-

حلالیت در آب

حلالیت عالی: ۱ گرم در ۱.۵ میلی‌لیتر آب.

حلالیت بسیار کم: ۱ گرم در ۱۵۰ میلی‌لیتر آب. (حدود ۱۰۰ برابر کمتر)

حلالیت در الکل ۹۶٪

کم محلول.

نسبتاً بهتر محلول (۱ گرم در ۱۵ میلی‌لیتر).

حلالیت در بازها/اسیدها

-

در محلول‌های رقیق سود، پتاس و اسیدهای معدنی به خوبی حل می‌شود.

نتیجه‌گیری فرمولاسیونی

انتخاب اول برای فرآورده‌های آبی مانند قطره چشمی.

برای فرمولاسیون‌های الکلی یا تنظیم‌شده pH ممکن است کاربرد داشته باشد.


هشدارها، ناسازگاری‌ها و پایداری:
برای حفظ اثربخشی و ایمنی دارو رعایت این نکات ضروری است:

موضوع

توضیح و اقدام لازم

ناسازگاری شیمیایی

با ترکیبات حاوی نقره به شدت ناسازگار است. در صورت ترکیب با سولفات روی بسته به غلظت ممکن رسوب تشکیل دهد.

پایداری (تغییر رنگ)

در معرض عوامل اکسیدکننده ممکن است تغییر رنگ دهد (به زرد، قهوه‌ای یا قرمز-قهوه‌ای). این نشانه احتمالی تخریب دارو است.

شرایط نگهداری

باید در ظرف کاملاً دربسته و مقاوم به نور نگهداری شود تا از اکسیداسیون و کاهش اثربخشی جلوگیری گردد.


ملاحظات مصرف:
· مصرف چشمی: در طول درمان با قطره چشمی، از لنزهای تماسی استفاده نکنید مگر با توصیه پزشک.
· حساسیت: در صورت سابقه حساسیت به سولفونامیدها، از مصرف این دارو خودداری شود.
· تداخل: ناسازگاری با فرآورده‌های حاوی نقره (مانند نقره سولفادیازین) را به خاطر داشته باشید.