سدیم بیکربنات که عموماً با نام «جوش شیرین» شناخته می‌شود، یک نمک غیرآلی است که به دلیل خاصیت قلیایی‌کنندگی ملایم و سریع، نقش‌های درمانی متنوعی در پزشکی ایفا می‌کند. این دارو می‌تواند هم به صورت موضعی (در دستگاه گوارش یا دهان) و هم به صورت سیستمیک (در جریان خون) عمل کند.

کاربردهای درمانی اصلی:
۱. آنتی‌اسید (خنثی‌کننده اسید معده):
· اندیکاسیون: تسکین سریع علائم سوزش سر دل (سوء‌هاضمه اسیدی)، ناراحتی معده، ورم معده و زخم‌های پپتیک.
· مکانیسم: با اسید هیدروکلریک معده واکنش داده و آن را خنثی می‌کند.
· نکته: اثر آن سریع اما کوتاه‌مدت است و ممکن است باعث بازگشت اسید (Rebound Acidity) یا تولید گاز CO₂ و نفخ شود.
۲. درمان اسیدوز متابولیک (سیستمیک):
· اندیکاسیون: اصلاح اسیدوز متابولیک شدید ناشی از نارسایی کلیوی، کتواسیدوز دیابتی، شوک یا مسمومیت‌ها.
· مکانیسم: به عنوان یک بافر قلیایی در خون عمل کرده، یون هیدروژن اضافی را خنثی و pH خون را افزایش می‌دهد. تزریق داخل وریدی تحت نظارت دقیق پزشکی انجام می‌شود.
۳. قلیایی‌کننده ادرار:
 · اندیکاسیون:
  · افزایش دفع و کاهش سمیت برخی داروها (مانند متوترکسات یا باربیتورات‌ها).
  · کمک به درمان عفونت‌های ادراری با ایجاد محیط نامساعد برای رشد باکتری‌ها.
  · کمک به انحلال سنگ‌های کلیه اسید اوریکی.
۴. کاربردهای موضعی و دهانی:
· دهانشویه (محلول ۳٪): برای تسکین ضایعات دردناک دهان مانند آفت با خنثی کردن محیط اسیدی موضعی.
· بهداشت دهان و دندان: به عنوان یک ساینده ملایم و ضد پلاک در برخی خمیردندان‌ها و پودرهای دندانی.
۵. کاربرد در فرمولاسیون (به عنوان ماده کمکی):
· در ساخت قرص‌های جوشان (به همراه یک اسید خشک مانند سیتریک اسید) به عنوان منبع تولید دی‌اکسید کربن.
· به عنوان یک عامل قلیایی‌کننده یا بافرکننده در برخی فرمولاسیون‌های دارویی.

اطلاعات فنی، پایداری و هشدارهای مهم: