نیترات نقره یک داروی موضعی قدرتمند با تاریخچهای طولانی در پزشکی است که به دلیل خواص ضد میکروبی، قابض (منقبضکننده) و سوزاننده شیمیایی مورد استفاده قرار میگیرد. استفاده از آن باید با احتیاط و تحت نظر متخصص انجام شود.
اطلاعات پایه و ویژگیهای فیزیکی:
· سایر نامها: نمک نقره اسید نیتریک.
· ظاهر: کریستالهای بیرنگ تا سفید، شفاف و بیبو با طعم فلزی تلخ.
· نقطه ذوب: ۲۱۲ درجه سانتیگراد.
· حساسیت به نور: بسیار حساس است. در معرض نور یا در تماس با مواد آلی، تجزیه شده و نقره فلزی آزاد میکند که باعث تیره شدن (سیاه یا خاکستری) ماده میشود.
کاربردهای درمانی اصلی:
۱. درماتولوژی و درمان موضعی:
· برداشت ضایعات: برای سوزاندن (کاوتری) زگیلها (wart)، تگهای پوستی (skin tag) و گرانولوما پیوژنیکوم.
· ضدعفونی و توقف خونریزی: به عنوان عامل قابض و ضدعفونیکننده روی زخمهای سطحی، زخم بستر یا پس از برداشت ناخن برای کمک به تشکیل لخته و جلوگیری از عفونت.
· غلظتهای رایج: بسته به اندیکاسیون از محلول ۰.۵٪ تا ۵۰٪ یا به صورت موس (میل) جامد استفاده میشود.
۲. کاربرد در جراحی (تخصصی):
· پس از لارنژیومکتومی: کاربرد موضعی روی ناحیه استوما برای جلوگیری از تشکیل گرانولوماهای اضافی (بافت التهابی بیش از حد) رایج است.
مکانیسم عمل:
· اثر سوزاننده: یون نقره با پروتئینهای بافت واکنش داده و باعث انعقاد پروتئینها و نکروز کنترلشده بافت میشود.
· اثر ضد میکروبی: یون نقره آزاد شده به دیواره سلولی و DNA میکروارگانیسمها متصل شده و آنها را از بین میبرد.
· اثر قابض: با انقباض عروق خونی کوچک، به توقف خونریزیهای مویرگی کمک میکند.
هشدارهای ایمنی و عوارض جانبی:
نیترات نقره یک داروی پرانرژی و بالقوه خطرناک است.
· لکهگذاری و تغییر رنگ: تماس با پوست سالم میتواند باعث لکههای سیاه یا خاکستری موقتی یا حتی دائمی شود. هنگام استفاده باید پوست اطراف را محافظت کرد.
· سوختگی شیمیایی: استفاده با غلظت بالا یا زمان تماس طولانی میتواند باعث سوختگی شیمیایی و آسیب بافتی شود.
· تحریک مخاط: تماس با چشم یا مخاطات بسیار خطرناک و تحریککننده است.
اطلاعات فنی و ناسازگاریهای مهم:
|
ویژگی
|
توضیح
|
|
حلالیت
|
حلالیت عالی در آب: ۱ گرم در ۰.۴ میلیلیتر آب سرد و ۱ گرم در ۰.۱ میلیلیتر آب جوش. همچنین در الکل محلول است.
|
|
ناسازگاریهای شیمیایی
|
با مواد احیاکننده، هالیدها (یدید، کلرید)، بازها، نمکهای فلزات سنگین، فسفاتها و تانیک اسید ناسازگار است و ممکن است رسوبهای رنگی یا نامحلول تشکیل دهد.
|
|
شرایط نگهداری
|
باید در ظرف کاملاً دربسته، مقاوم به نور (کهربایی یا فویلپیچ) و دور از مواد آلی نگهداری شود.
|
تذکر نهایی:
این دارو عمدتاً توسط پزشک یا تحت نظارت مستقیم پزشک استفاده میشود. خوددرمانی با آن بهویژه برای ضایعات صورت بهشدت غیرمجاز است.