رزورسینول (با نام سیستماتیک meta-dihydroxybenzene) یک ترکیب آلی فنولی با کاربردهای قابل توجه در حوزههای پزشکی، داروسازی، لوازم آرایشی-بهداشتی و برخی فرآیندهای صنعتی است.
شناسهها و نامهای متداول:
· نام شیمیایی: ۱،۳-بنزندیول (۱,۳-Benzenediol)
· نامهای رایج: رزورسینول، رزورسین
· فرمول مولکولی: C₆H₆O₂
· وزن مولکولی: ۱۱۰.۱۱ گرم بر مول
خواص فیزیکی و ظاهری:
رزورسینول معمولاً به شکل پودر یا کریستالهای سوزنی شکل سفید رنگ موجود است. این ترکیب بوی ویژه و ملایم و طعمی شیرین و در عین حال کمی تلخ دارد. نکته مهم در مورد ظاهر آن این است که در تماس با نور یا هوا به تدریج رنگ صورتی به خود میگیرد که نشاندهنده نیاز به شرایط نگهداری خاص است.
خواص شیمیایی و حلالیت:
|
ویژگی
|
مقدار / شرح
|
|
نقطه ذوب
|
حدود ۱۱۰ درجه سانتیگراد
|
|
نقطه جوش
|
تقریباً ۲۷۷ درجه سانتیگراد
|
|
حلالیت در آب
|
خوب (حدود ۱۱۱ میلیگرم در میلیلیتر)
|
|
حلالیت در اتانول
|
خوب (حدود ۱۱۱ میلیگرم در میلیلیتر)
|
|
حلالیت در گلیسرین
|
حل میشود.
|
|
حلالیت در دیسولفید کربن و کلروفرم
|
نامحلول
|
کاربردهای درمانی در پزشکی و پوست:
رزورسینول عمدتاً به عنوان یک عامل کراتولیتیک و ضد عفونی کننده در درمانهای موضعی برای بیماریهای پوستی مختلف به کار میرود:
· آکنه ولگاریس: به کاهش جوشهای التهابی و باز کردن منافذ مسدود شده کمک میکند.
· اگزما و پسوریازیس: در مدیریت ضایعات پوستی خشک، پوستهریز و ضخیم شده نقش دارد.
· درماتیت سبورئیک: پوستهریزی و التهاب ناشی از این بیماری را کاهش میدهد.
· زگیل و میخچه: با لایهبرداری و تجزیه بافتهای سفتشده (هایپرکراتوتیک) به درمان کمک میکند.
نکات کلیدی فرمولاسیون و نگهداری:
· ناسازگاری مهم: رزورسینول با لانولین ناسازگار است و در فرمولاسیونهایی که حاوی این ماده هستند باید از ترکیب مستقیم آنها خودداری کرد.
· شرایط نگهداری: این ماده به دلیل حساسیت به نور و اکسیداسیون، باید در ظروف کاملاً دربسته، مقاوم به نور و در جای خنک نگهداری شود. تغییر رنگ به صورتی نشاندهنده شروع تخریب است.
· ملاحظات در ساخت: با توجه به حلالیت خوب در آب و اتانول، میتوان آن را در فاز آبی یا حاملهای الکلی فرمولاسیونهای موضعی وارد کرد.