پروپیل پارابن (Propylparaben) یک نگهدارنده ضد میکروبی پرکاربرد و مؤثر در صنایع داروسازی، آرایشی-بهداشتی و غذایی است. این ماده با جلوگیری از رشد قارچها و باکتریها، به افزایش پایداری و ماندگاری فرآوردهها کمک میکند.
شناسهها و مشخصات پایه:
· نام شیمیایی: پروپیل استر ۴-هیدروکسی بنزوئیک اسید
· نامهای متداول: n-پروپیل ۴-هیدروکسی بنزوات، پروپیل p-هیدروکسی بنزوات، Nipagin
· فرمول مولکولی: C₁₀H₁₂O₃
· وزن مولکولی: تقریباً ۱۸۰.۲۰ گرم بر مول
· خواص ظاهری: پودر کریستالی سفید، بیبو و بیمزه
· نقطه ذوب: ۹۶ تا ۹۹ درجه سانتیگراد
کاربردها و غلظتهای مجاز:
پروپیل پارابن در صنایع مختلف با غلظتهای مشخصی به کار میرود:
|
حوزه کاربرد
|
نقش
|
محدوده غلظت مجاز / معمول
|
|
فرآوردههای دارویی
|
نگهدارنده در اشکال دارویی مختلف (موضعی، خوراکی، تزریقی)
|
معمولاً تا ۱٪ (در فرآوردههای موضعی: ۰.۰۱٪ تا ۰.۶٪)
|
|
فرآوردههای آرایشی-بهداشتی
|
نگهدارنده در کرمها، لوسیونها، شامپوها و...
|
مطابق مقررات، معمولا در محدوده موثر (کمتر از ۰.۴٪)
|
|
مواد غذایی
|
نگهدارنده (با کد E216)
|
حداکثر ۰.۱٪ در محصول نهایی
|
حلالیت (Solubility):
حلالیت پروپیل پارابن در حلالهای رایج فرمولاسیون به شرح جدول زیر است. این اطلاعات برای انتخاب حامل مناسب و روش حل کردن آن حیاتی است.
|
حلال
|
نسبت حلالیت در ۲۵ درجه سانتیگراد (تقریبی)
|
|
اتانول ۹۵٪
|
۱ به ۱.۱ (بسیار خوب)
|
|
پروپیلن گلیکول
|
۱ به ۳.۹ (خوب)
|
|
اتانول ۵۰٪
|
۱ به ۵.۶
|
|
آب (۸۰ درجه سانتیگراد)
|
۱ به ۲۲۵
|
|
گلیسرین
|
۱ به ۲۵۰
|
|
آب
|
۱ به ۲۵۰۰ (خیلی کم)
|
|
آب (۱۵ درجه سانتیگراد)
|
۱ به ۴۳۵۰
|
|
روغن معدنی
|
۱ به ۳۳۳۰ (ناچیز)
|
نکته عملی: برای حل کردن پروپیل پارابن در فرمولاسیونهای آبی، ابتدا آن را در اتانول یا پروپیلن گلیکول گرم حل کرده و سپس به فاز آبی اضافه کنید.
نکات کلیدی فرمولاسیون و ناسازگاریها:
· کاهش فعالیت در حضور سورفکتانتها: فعالیت ضد میکروبی پروپیل پارابن در صورت وجود سورفکتانتهای غیر یونی (مانند پلیسوربات ۲۰ یا ۸۰ (توئین)) ممکن است به دلیل کمپلکس شدن کاهش یابد. این موضوع در طراحی فرمولاسیون باید مد نظر قرار گیرد.
· تغییر رنگ: در حضور مقادیر ناچیز یونهای آهن ممکن است باعث تغییر رنگ فرمولاسیون شود.
· هیدرولیز: در محیطهای اسیدی قوی یا بازی ممکن است دچار هیدرولیز شود.
· نگهداری: این ماده باید در ظروف کاملاً دربسته، در جای خشک و خنک نگهداری شود تا از آلودگی و تجزیه آن جلوگیری گردد.